خبرگزاری حوزه | ولادت با سعادت پیامبر اکرم صلیالله علیه و آله تنها ولادت یک شخصیت بزرگ تاریخی نیست بلکه میلاد انسانی است که خداوند او را برای هدایت بشریت فرستاد.
بسماللهالرحمنالرحیم
قرآن کریم درباره فلسفه بعثت خاتمالنبیین حضرت محمد مصطفی صلیالله علیه و آله میفرماید: وَمَا أَرْسَلْنَاکَ إِلَّا رَحْمَةً لِّلْعَالَمِینَ ، «و ما تو را جز رحمتی برای جهانیان نفرستادیم» (انبیاء- ۱۰۷)
این آیه، یک نگاه بسیار عمیق به شخصیت پیامبر (صلی الله علیه و آله) میدهد:
رسالت او فقط برای یک قوم، یک سرزمین یا یک دوره تاریخی نیست؛ رحمت او جهانی است.
پس اگر بخواهیم پیامبر را بشناسیم، باید ببینیم این «رحمت» در چه چیزهایی ظهور کرده است.
۱. پیامبر (صلیالله علیه و آله)؛ رحمت برای همه انسانها
خداوند نفرمود پیامبر فقط برای مؤمنان رحمت است، بلکه فرمود: لِلْعَالَمِینَ ، یعنی پیامبر برای عالمیان رحمت است.
رحمت پیامبر در چند عرصه ظاهر شد:
* نجات انسان از شرک و جهل
* احیای کرامت انسان
* مبارزه با ظلم
* دعوت به عدالت
* تعلیم اخلاق
* ایجاد برادری میان انسانها
* توجه به محرومان و ضعیفان
قرآن درباره یکی از ویژگیهای اجتماعی پیامبر میفرماید:
لَقَدْ جَاءَکُمْ رَسُولٌ مِّنْ أَنفُسِکُمْ عَزِیزٌ عَلَیْهِ مَا عَنِتُّمْ حَرِیصٌ عَلَیْکُم بِالْمُؤْمِنِینَ رَءُوفٌ رَّحِیمٌ ، «قطعاً پیامبری از خود شما برایتان آمد که رنجهای شما بر او سخت است، بر هدایت شما حریص و نسبت به مؤمنان رؤوف و مهربان است» (توبه - ۱۲۸)
اینجا قرآن از دلسوزی پیامبر برای مردم سخن میگوید.
پیامبر (صلیالله علیه وآله) کسی نبود که فقط مردم را نصیحت کند؛ درد مردم را درد خود میدانست.
* نتیجه برای جامعه امروز
اگر کسی خود را پیرو پیامبر (صلیالله علیه و آله) میداند، نمیتواند نسبت به مشکلات مردم بیتفاوت باشد.
پیامبر (صلیالله علیه و آله) به ما میآموزد:
مؤمن واقعی فقط اهل عبادت نیست؛ اهل گرهگشایی از مردم نیز هست.
۲. پیامبر؛ الگوی کامل زندگی
قرآن میفرماید: لَّقَدْ کَانَ لَکُمْ فِی رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِّمَن کَانَ یَرْجُو اللَّهَ وَالْیَوْمَ الْآخِرَ ، «قطعاً برای شما در رسول خدا الگویی نیکوست، برای کسی که به خدا و روز قیامت امید دارد» (احزاب - ۲۱)
نکته مهم این است که قرآن نمیگوید فقط سخنان پیامبر الگو است؛ بلکه خود پیامبر (صلیالله علیه و آله) الگو است در:
* عبادت
* خانواده
* رفتار اجتماعی
* برخورد با دشمن
* برخورد با دوست
* تحمل مشکلات
* رعایت عدالت
* گذشت
* سادهزیستی
ایشان الگوست
بنابراین محبت واقعی پیامبر (صلیالله علیه و آله)، تنها برگزاری جشن و گفتن صلوات نیست؛ بلکه الگو گرفتن از اوست.
۳. اخلاق؛ قلب رسالت پیامبر (صلی الله علیه و آله)
خداوند در باره پیامبر (صلیالله علیه و آله) میفرماید: وَإِنَّکَ لَعَلَیٰ خُلُقٍ عَظِیمٍ ، «و یقیناً تو دارای اخلاقی بزرگ و والاست» (قلم - ۴)
تعبیر «عَلَیٰ خُلُقٍ عَظِیمٍ» بسیار مهم است.
نمیگوید پیامبر (صلی الله علیه و آله) فقط اخلاق خوب داشت؛ میفرماید پیامبر (صلی الله علیه و آله) بر قله اخلاق قرار داشت.
در روایتی مشهور از پیامبر (صلیالله علیه و آله) آمده است: إِنَّمَا بُعِثْتُ لِأُتَمِّمَ مَکَارِمَ الْأَخْلَاقِ (بحارالأنوار، «من مبعوث شدم تا مکارم اخلاق را کامل کنم» ج ۶۸ ص ۳۸۲)
پس یکی از مهمترین پیامهای میلاد پیامبر (صلیالله علیه و آله) این است:
اگر اخلاق در جامعه ما ضعیف شود، از مکتب پیامبر (صلیالله علیه و آله) فاصله گرفتهایم؛ حتی اگر ظاهر دینداری باقی باشد.
دروغ، تهمت، غیبت، تحقیر دیگران، بدزبانی، خیانت، بیاحترامی به خانواده و ظلم به مردم با روح مکتب پیامبر سازگار نیست.
۴. پیامبر (صلی الله علیه و آله)؛ معلم انسان
خداوند درباره یکی از مأموریتهای پیامبر (صلیالله علیه وآله) میفرماید: یُعَلِّمُهُمُ الْکِتَابَ وَالْحِکْمَةَ وَیُزَکِّیهِمْ ، «کتاب و حکمت را به آنان میآموزد و آنان را تزکیه میکند» (جمعه - ۲)
اینجا سه مأموریت بسیار مهم داریم: تعلیم + حکمت + تزکیه
اسلام فقط اطلاعات دینی نمیدهد.
انسان باید:
بداند → بفهمد → خودسازی کند → عمل کند.
- اگر علم باشد ولی تزکیه نباشد، علم ممکن است وسیله غرور شود.
- اگر عبادت باشد ولی اخلاق نباشد، عبادت اثر اجتماعی خود را از دست میدهد.
۵. پیامبر (صلیالله علیه وآله)؛ جمعکننده دلها
مَنْ تَعَلَّمَ اَلْعِلْمَ وَ عَمِلَ بِهِ وَ عَلَّمَ لِلَّهِ دُعِیَ فِی مَلَکُوتِ اَلسَّمَاوَاتِ عَظِیماً فَقِیلَ تَعَلَّمَ لِلَّهِ وَ عَمِلَ لِلَّهِ وَ عَلَّمَ لِلَّهِ ، «هر که برای خدا علم را بیاموزد و بدان عمل کند و به دیگران بیاموزد در مقامهای بلند آسمانها عظیمش خوانند و گویند: آموخت برای خدا، عمل کرد برای خدا، تعلیم داد برای خدا» (الکافی، ج ۱ ص ۳۵)
و در منابع اخلاقی منسوب به ایشان، علم زمانی ارزشمند دانسته شده که انسان را به عمل و خشیت الهی برساند.
این نکته بسیار مهم است:
مکتب امام صادق علیهالسلام فقط مدرسه اطلاعات دینی نیست؛ مدرسه انسانسازی است.
بنابراین اگر کسی دهها روایت بلد باشد اما:
* دروغ بگوید،
* حق مردم را بخورد،
* به خانواده ظلم کند،
* زبانش مردم را آزار دهد،
* اهل خیانت باشد،
هنوز به حقیقت مکتب جعفری نرسیده است.
شیعه واقعی از نگاه امام صادق علیهالسلام
یکی از مهمترین روایات امام صادق علیهالسلام) این است: مَعَاشِرَ الشِّیعَةِ، کُونُوا لَنَا زَیْنًا وَلَا تَکُونُوا عَلَیْنَا شَیْنًا، قُولُوا لِلنَّاسِ حُسْنًا، وَاحْفَظُوا أَلْسِنَتَکُمْ... ، «ای گروه شیعیان! زینت ما باشید، نه مایه ننگ ما؛ با مردم نیکو سخن بگویید و زبانهای خود را حفظ کنید...» (بحارالأنوار، ج ۶۵ ص ۱۵۱)
این روایت را باید بسیار جدّی گرفت.
امام صادق (علیهالسلام) نمیگوید فقط زیاد از ما سخن بگویید؛ میفرماید: رفتارتان باید معرف ما باشد، یعنی اگر مردم با یک شیعه برخورد کردند، باید بگویند: «این انسان، انسان خوبی است؛ راستگو، امانتدار، مؤدب، باگذشت و خدمتگزار است.»
این یعنی تبلیغ عملی مکتب اهلبیت علیهالسلام
حسن خرمی آرانی؛ استاد حوزه علمیه قم
نظر شما